เยาวชนเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญในการสร้างการเปลี่ยนแปลงในสังคม และการเปลี่ยนแปลงจะเกิดขึ้นไม่ได้หากไม่มีพื้นที่สำหรับการเรียนรู้และการมีส่วนร่วม ตลอดประวัติศาสตร์และเหตุการณ์ปัจจุบันทำให้เห็นว่าเยาวชนและคนรุ่นใหม่มักเป็นผู้ที่ออกมาสนับสนุนความเท่าเทียมในสังคม และโครงสร้างและการกระจายทรัพยากรที่เป็นธรรม สิ่งที่ยังขาดคือพื้นที่ที่พวกเขาสามารถเรียนรู้เกี่ยวกับประเด็นเหล่านี้มากขึ้น ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนประเด็น สั่งสมประสบการณ์การทำงาน และส่งเสียงถึงความต้องการของพวกเขาและสังคมที่เป็นเป็นไปได้

จึงเป็นที่มาของการสนับสนุนโครงการเยาวชนของมูลนิธิแอ็คชั่นเอด อินเตอร์เนชั่นแนล (ประเทศไทย) และองค์การแอ็คชั่นเอด เดนมาร์ก ซึ่งเอื้อให้เยาวชนมีพื้นที่เชื่อมโยงตนเองกับการขับเคลื่อนทางสังคม เสริมสร้างทักษะผ่านการทำงานในประเด็นที่สนใจ เรียนรู้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับการทำงานพัฒนา และแสดงผลงานจากโปรเจคที่ตนได้ริเริ่มขึ้น โดยในปี 2566 แอ็คชั่นเอดได้เริ่มสนับสนุน “โครงการ Co-create and Co-design ปลุกพลังพลเมือง สร้างสรรค์-สรรค์สร้าง เพื่อฟื้นพลังชุมชน” โครงการที่บุกเบิกโดยสมาคมสภาการศึกษาทางเลือกไทย ภายใต้แนวคิด “สาธารณศึกษา วัฒนธรรมการเรียนรู้ใหม่” ซึ่งมีเป้าหมายคือ การเสริมและหนุนพลังแกนนำคนรุ่นใหม่ในการสร้างการมีส่วนร่วม ความร่วมมือ และขยายผลประสบการณ์ องค์ความรู้ กับกลไกระดับพื้นที่หรือภาคีเครือข่าย การเชื่อมร้อยขบวนเด็ก เยาวชน และคนรุ่นใหม่ และการขับเคลื่อนรณรงค์ สื่อสารเพื่อสร้างการรับรู้ ความเข้าใจ และความตระหนักรู้ถึงพลังพลเมือง ที่เป็นคานงัดสำคัญในการสร้างความเปลี่ยนแปลง ด้วยการฟื้นพลังชุมชนและสังคม ขยายวัฒนธรรมการเรียนรู้ใหม่สู่สาธารณะ

โปรเจคของเยาวชนภายใต้ Co-create and Co-design นั้นประกอบไปด้วย “มินิโปรเจค” (mini projects) และ “เมนโปรเจค” (main projects) ที่มีโจทย์ แนวทางการแก้ปัญหาในชุมชนและการเรียนรู้ที่สร้างสรรค์หลากหลายรูปแบบตามบริบทของพื้นที่ เช่น การต่อยอดภูมิปัญญาปกาเกอะญอสร้างผู้ประกอบการผ้าทอที่เชียงใหม่ โปรแกรมสอนศิลปะบนฐานของชุมชนอ่างทอง จ.พัทลุง และโครงการแปลงผักนุ้ยนุ้ย ที่รับมือปัญหาความมั่นคงทางอาหารในกระบี่ โดยโครงการแบบมินิโปรเจคจะสร้างโจทย์ใหม่และทดลองแก้ไขประเด็นปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชน ส่วนเมนโปรเจตเป็นโครงการที่ดำเนินการมาต่อเนื่อง ขยายผลทุกปี และนำไปสู่การสร้างนวัตกรรมบนฐานชุมชน

เมื่อวันที่ 20-21 เมษายน 2567 ที่ผ่านมา มูลนิธิแอ็คชั่นเอด อินเตอร์เนชั่นแนล (ประเทศไทย) ยังได้จัดประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่องการรณรงค์เชิงนโยบายและการประเมินโครงการ ให้แก่ตัวแทนเยาวชนจาก 6 โครงการมินิโปรเจคและเมนโปรเจค จำนวน 16 คน ณ โรงแรมดาราทรี กรุงเทพฯ เพื่อแลกเปลี่ยน ประเมิน และถอดบทเรียนจากการดำเนินโครงการในระดับชุมชน เชื่อมโยงงานของตนกับระดับโครงสร้าง ออกแบบข้อเสนอเชิงนโยบายที่สามารถปฏิบัติได้จริงสำหรับภาครัฐและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง และออกแบบแอ็คชั่นแพลนระยะสั้น-กลาง-ยาว สำหรับแต่ละกิจกรรม

นอกจากการแบ่งปันประสบการณ์และเรียนรู้ซึ่งกันและกัน เยาวชนนักกิจกรรมยังได้รับฟังและวิเคราะห์งานร่วมกับวิทยากรรับเชิญ ศน.ณัฏฐเมธร์ ดุลคนิต จากเครือข่าย Thai Civic Education ผู้มากประสบการณ์ด้านการรณรงค์ขับเคลื่อนเชิงนโยบาย รวมถึงยุทธชัย เฉลิมชัย นักขับเคลื่อนการศึกษา สมาคมสภาการศึกษาทางเลือกไทย และรุ่งทิพย์ อิ่มรุ่งเรือง ผู้จัดการฝ่ายโครงการและนโยบาย มูลนิธิแอ็คชั่นเอด อินเตอร์เนชั่นแนล (ประเทศไทย) ที่มาร่วมเติมเต็มการประเมิน เปิดโครงสร้างและนิเวศของสังคมไทย เพื่อทำให้เข้าใจโครงสร้างและการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายมากยิ่งขึ้น